 |
| Wyszukiwarka |
|
|
|
| Opracowanie ~ Franciszek Ksawery Dmochowski ~ "Sztuka rymotwórcza" (Pieśni I i IV) |
|
Świadomość literacka w Polsce
Oświeceni o literaturze - Myśl literacka polskiego oświecenia
Franciszek Ksawery Dmochowski - Sztuka rymotwórcza (Pieśni I i IV)
„Sztuka Rymotwórcza” to obszerna, dość zagmatwana, napisana w formie poematu, poetyka klasycystyczna (a takich było w epoce wiele). Wydany w 1788 roku utwór miał być pomocą dydaktyczną dla szkół, jednak zamiast do uczniów bardziej trafił do serc twórców doby klasycyzmu. Podzielony jest na cztery części, zawierające bardzo liczne i obfite rady, które w gruncie rzeczy sprowadzają się do powtarzania tego samego co jakieś 500 wersów.
Pieśń pierwsza. Poeta zamyśla „śpiewać dla światła młodzieży”, by wskazać jej prawą drogę tworzenia poezji (w omawianych pieśniach poruszany jest wyłącznie gatunek poezji). Zaskakująco, z prośbą o natchnienie zwraca się nie do Muzy, a do „Gustu” i „zacnych dowcipów” świadczących o jakości poezji. Następujące wywodzenie, prowadzone wierszem może i jest chwilami dowcipne, ale jak dla mnie - w długich odstępach między żarcikami, skutecznie zamula umysł. Poeta wykłada swoje prawidła dość surowo, w postaci sztywnych rygorów i zasad: na dobry początek stwierdza wprost, że trzeba mieć dar, być geniuszem - poezja to nie coś, czego można się wyuczyć. Gdy ktoś czuje chęć do rymowania, wcale nie znaczy, że „ma dowcip” (czyli że napisze coś dobrego). Styl, którego używa się w rymowaniu (wierszowaniu) powinna cechować stosowność i naturalność. Nie należy przesadnie kombinować, nie tworzyć na siłę. Należy wystrzegać się rymów zbyt łatwych (zakończonych na -ści, -go, -wszy, -la, -jąć) i jednosylabowych, które czynią wiersz „płaskim”. Rymowanie bowiem właśnie one są jego największą ozdobą. Tutaj pojawiają się zarzuty kierowane na „Odprawę[...]” Kochanowskiego i satyry Łukasza Opalińskiego, które wprawdzie są dobrymi dziełami, jednak brakuje w nich rymu - „taki wiersz się nie podoba”. Zaleca się również stronić od nadmiernego blasku (preferowana efektowna, ale jasna i oszczędna ozdobność). Jeśli o inspirację chodzi, to należy jej szukać w naturze, bowiem poezja jest naśladowaniem natury. Czynić to wypada jednak z rozsądkiem, nie tworzyć dziwotworów, kierować się rozumem, nie fantazjami (tu pozwolę sobie przytoczyć fragment: „Czyż mogą w lasach morskie przebywać delfiny? \ Czyż mogą pływać dziki wśrzód morskiej głębiny?”). Poezja jest jak każda inna profesja powiązana z tworzeniem: Architekt tworzy z głową, odpowiednio i stosownie dobierając farby, dbając o porządek całości. W wierszu trzeba unikać zbyt rozwiązłych opisów (nie opisywać każdego stopnia schodów w pałacu, a także natury, ziół i kwiatów - bo czynią widok nudny! - Ha! Już wiemy, która z późniejszych autorek Dmochowskiego nie czytała!).
Bez jakiejkolwiek autoironii, Dmochowski doradza by nie mówić wszędzie tak samo, bo się zanudzi czytelnika. Chwali Biskupa Warmińskiego, który dorównał w swej twórczości Ezopom, przewyższył Fonteny (mowa oczywiście o Krasickim). Następnie przytacza wątek historyczny: Przez wiele lat mowa ojczysta była nisko ceniona, dopiero Jan Kochanowski otworzył narodowi powieki, uratował od łaciny. Nazwiska wielkich twórców: Twardowski, Chrościński, Bardziński, Otwinowski, Potocki, Szymonowicz, Zimorowicz, Gawiński. Później „styl się nam popsuł” - dopiero pod mądrym berłem Stanisława (wiadomo jakiego) powróciła polskich Muz sława. Kolejną radą jest zachowanie szacunku dla języka - nie należy go gwałcić. Dobry poeta nie może spoczywać na laurach, bo poezja to ciężka praca: musi być samokrytyczny i nie winien lękać się krytyki innych.
Pieśń czwarta. Uwagi ogólniejsze o poetach i poezji. W wielu zawodach, nie będąc wystarczająco dobrym, można zająć niższe stanowisko (jeśli nie jesteś wystarczająco dobry by zostać generałem, zostań żołnierzem, architektem -> murarzem, kaznodzieją -> katechetą), jednak nie w poezji. Nie wypada być poetą średnim - bo w poezji nie ma stopniowania: „kto nie jest pierwszy, ten ostatni”. Jeśli jest się cieniasem, nie ma się talentu to nawet najcięższa praca nie odniesie pożądanych skutków. W poezji nie należy trzymać się kurczowo wyłącznie jednych przykładów. Należy tworzyć nowe style (jak to robią Milton czy Jung). Poezja powinna pouczać, pełnić rolę dydaktyczną. Poeta cieszący się sławą nie może stać się zbyt surowym krytykiem dla innych, ich gnębicielem. Jednak tu wspomniany zostaje szczegół, że wcale nie musi się sławnym stać: może żyć w nędzy i umrzeć z głodu tylko po to, by przypomniano sobie o nim za kilkaset lat. Wiersze poety powinny być dopracowane, ale ludzkie dzieło nigdy nie ma być doskonałym (bo to przywara boska) - z drugiej strony, nie może być niedbałe. Błąd zawsze się jakiś trafi, ale jeśli poezja jest dobra - czytelnik wybaczy. Wspomnienie o Greckich twórcach, którzy opisywali początki wszechrzeczy, czyny herosów (nie ma tu antymitologicznej postawy, jak u Karpińskiego! - To nurt klasycystyczny, więc także informacja o tym, że poezja ma wywoływać emocje nie jest jakoś specjalnie podkreślana, ALE JEST WSPOMNIANA). Podobnie jak Karpiński, autor mówi, że poezja ma zabawiać ludzi, ale nie może nikogo obrażać czy naigrywać się ze świętości. Dobry poeta powinien być dobrym człowiekiem, ponieważ nie tylko poezją żyje: powinien też żyć w społeczeństwie, mieć przyjaciół, udzielać się dla ojczyzny. Tymi właśnie przykładami Dmochowski chciał młodzieży wskazać drogę: swoje dzieło przyrównuje do osełki, która choć sama nic rozkroić nie może - ostrzejszymi czyni noże.
|
|
Brak dodanych komentarzy. Może czas dodać swój?
|
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.
Brak ocen. Może czas dodać swoją?
|
|
|
| Ankieta |
Romantyk jest...
najlepszym, wrażliwym, czułym mężczyzną, o którym marzy każda kobieta
45% [26 Głosów]
dobry, ale tylko jako kochanek
10% [6 Głosów]
jak baba
7% [4 Głosów]
ciotą bez jaj
38% [22 Głosów]
Głosów: 58
Od: 30/10/2009 22:10
do: 14/02/2010 18:09
Archiwum ankiet 
|
|
